Tarihin Pembe Sayfaları

Eşcinsellere Özgürlük Hareketi

Özgürlük Hareketi, Batı'da, eşcinsellerin yurttaşlık haklarından eşit biçimde yararlanmalarını sağlamak amacıyla gelişen hareket. Yetişkinler arasında birbirinin rızasıyla girilen ilişkileri de kapsayan sodomi yasalarının kaldırılması, işe girme, kredi ve ev bulma, kamu hizmetlerinden yararlanma gibi konularla ve yaşamın öbür alanlarında eşcinsellere karşı ayrımcılığın sona erdirilmesi için çaba gösteren hareketin nihai amacı, eşcinselliğin bir yaşam biçimi olarak toplumda kabul görmesini sağlamaktır.19. yüzyıl sonlarına değin eşcinsel haklarını savunan pek az "hareket" vardı. 1897'de eşcinseller Berlin'de Bilimsel Yardımlaşma Komitesi adlı bir birlik kurdular. Komite, eşcinsellere eşit haklar verilmesini savunan yayınlar yaptı ve toplantılar düzenledi. Almanya, Hollanda ve Avusturya'da yasaların değiştirilmesi için kampanya yürüten komitenin, 1922'de 25 dolayında şubesi vardı. Komitenin kurucusu Magnus Hirschfeld, 1921-35 arasında bir dizi uluslararası kongre düzenleyen Dünya Cinsel Reform Birliği'nin etkinliklerine de destek sağladı. Hitler'in 1933'te iktidara gelmesiyle birlikte Alman eşcinsel hareketi sona erdi.Eşcinselllerin, hakları için eyleme geçtiği ilk ülkeler arasında İngiltere de vardı. 1914'te Edward Carpenter ve Havelock Ellis, propaganda ve eğitim amacıyla İngiliz Cinsel Psikoloji Araştırmaları Derneği'ni kurdular. 1966'da Amsterdam'da kurulan ve kısa zamanda eşcinsel eylemciliğin önemli merkezlerinden biri durumuna gelen Kültür ve Dinlenme Merkezi (COC) Avrupa'da hala etkinliğini sürdüren önemli eşcinsel örgütleri arasındadır.ABD'de erkek eşcinsellerin ilk önemli örgütü, 1950-51 yıllarında Los Angeles'ta Henry Hay ve dört arkadaşı tarafından kurulan Mattachine Derneği'ydi. Daha sonra pek çok kentte şubeler açan dernek, adını ortaçağda, maskeli oyuncuların yer aldığı bir Fransız kumpanyası olan Mattachine Topluluğu'ndan alıyordu. Hay ve arkadaşları bu adı kullanarak eşcinsellerin toplum içinde eğilimlerini "maskelemek" zorunda kaldığını vurguluyorlardı. 1955'te San Francisco'da kurulan ve adını Pierre Louÿs'nin Yunan şair Sappho'yu çağrıştıran Chansons de Bilitis'inden (1894; Bilitis'in Şarkıları) alan Bilitis'in Kızları, ABD'nin ilk önemli lezbiyen örgütüdür.Militan eşcinsel eylemciliğinin başlangıcı için kesin bir tarih verilebilir. 28 Haziran 1969'da, Greenwich Village'daki Christopher Sokağı'nda bulunan ve ve eşcinsellerin gittiği Stonewall Inn adlı bar, New York kenti polis ekiplerince basıldı. Barda bulunan 200 kadar eşcinsel, eskiden olduğu gibi durumu sessizce kabullenmek yerine, ellerine geçirdiklerini fırlatarak polise direndiler. Kırk beş dakika süren direniş, sonraki gecelerde yinelendi. Bu olayı çeşitli protesto toplantıları izledi. Eşcinsel özgürlüğünü savunan örgütlerin sayısı özellikle 1970 ve 80'lerde arttı. ABD'deki kentlerin yanısıra başka ülkelerdeki pek çok kentte de, her yıl haziran ayının sonlarında kutlanan Eşcinsel Gurur Haftası'nda "Stonewall" ya da "Christopher Sokağı" olayları anılır. Oscar Wilde'ın "adını söylemeye cesaret edemeyen aşk" olarak tanımladığı eşcinsellik, 20. yüzyılın sonlarına doğru açık biçimde dile getirilmeye başlamıştır.Eşcinsel hareketlerin etkisi ve siyasal baskı uygulayabilme gücü ülkelere göre farklılık gösterir. Örneğin erkekliğin abartılı biçimde vurgulandığı toplumlarda erkek eşcinselliğine yönelik baskı ve engellemler daha yoğun olduğundan, bu hareketler cılız kalmakta ya da hiç ortaya çıkmamaktadır. Toplumsal ortamın farklı yaşam biçimlerinin bir arada gelişmesine elverişli olduğu, bireyler üzerinde merkezi denetimin zayıfladığı toplumlarda ise eşcinsel hareketi belli bir güce erişmiş ve çeşitli kazanımlar sağlamıştır. Örneğin ABD'nin Illinois eyaleti 1961'de, yetişkinler arasında birbirinin rızasıyla girilen eşcinsel ilişkileri yasaklayan yasaları kaldırmış ve onu bazı başka eyaletler izlemiştir. İngilter'de de benzer bir yasa 1967'de kaldırılmıştır. Eşcinsellerin işe alınması konusunda ise, özellikle öğretmenlik ya da dışişleri gibi "duyarlı" alanlarda eşcinsellerin kötü örnek olacakları ya da kendilerine şantaj yapılabileceği gibi gerekçeler öne sürüldüğü için, ayrımcı uygulamaların kaldırılması yönünde fazla bir ilerleme sağlanamamıştır. Avrupa ülkelerinin bazılarında yasalarda eşcinsellikten söz edilmez ya da eşcinsellik suç kapsamına alınmaz. bununla birlikte yazılı yasalar ile fiili yasal durum arasında çelişkiler görülmektedir. Ayrıca Norveç'te eşcinsellere karşı cinsel ayrımcılığı yasaklayan bir yasa çıkarılmıştır.

© Encyclopædia Britannica, Inc.

Türkiye'de eşcinseller 1980'lerde eşitlik istekleriyle örgütlenmeye başlamıştır. Türkiye'deki durum ile ilgili detaylar için LAMBDA-ISTANBUL'un sitesine başvurabilirsiniz.

ABD'de Eşcinsel Hakları Hareketi

Eşcinsel Hakları Hareketi, eşcinselliğin suç olarak değerlendirilmesine yönelik çabaları sona erdirmek ve eşcinsellerin vatandaşlık haklarını korumak için örgütlenmiştir. Amerika Birleşik Devletleri'nde çağdaş eşcinsel hakları hareketi, 1969 Haziran'ında New York'da, polisin bir eşcinsel bara yaptığı baskınla sonuçlanan Stonewall isyanıyla başlamıştır. Daha sonraları, her iki tarafın da rıza gösterdiği eşcinsel ilişkiyi yasaklayan yasaların geri çekilmesi, konut edinme ve eleman çalıştırmada eşcinsellere getirilen yasakların kaldırılması ve eşcinsellerin, toplumu geri kalanı tarafından kabul görmesi için bazı sivil toplum örgütleri oluşturuldu. 90'ların başında 26 eyalette "fiili livata"yı (sodomy-ters ilişki) suç kabul eden yasalar geri çekilmişti. Eşcinselleri ayrımcılıktan koruyan bazı yasalar da yürürlüğe konuldu; ancak bu yasalar çoklukla yerel düzeyde kaldı: 1993 yılında sadece sekiz eyaletin tümünde bu yasalar geçerli kılındı. Bu tür yasalar, özellikle güçlü ve muhafazakâr dinî gruplarca engellenmeye çalışıldı. Bu grupların muhalefeti çoğu kez, eşcinsel haklarını gözeten hareketlerin geri çekilmesiyle sonuçlandı. 1993 yılında Amerika Savunma Bakanlığı Başkan Clinton'un talimatıyla orduda eşcinsellerin bulunmasına yönelik yasağı "eşcinsel etkinlik" yasağı olarak değiştirdi.

27 HAZİRAN 1969
Eşcinsellerin "koruyucu azizesi" Judy Garland, ölümünün ardından Westchester, New York'da gömüldü. O gece, gece yarısından sonra polis Greenwich Village'daki Stonewall Inn adlı eşcinsel barı basarak iki gece sürecek isyan hareketlerini başlatmış oldu.

29 EKİM 1969
Ulusal Zihin Sağlığı Enstitüsü, her iki tarafın da rıza gösterdiği eşcinsel ilişkiyi kanunsuz sayan Amerikan kanunlarının yasal olmadığını tavsiye eden bir karar aldı.

7 NİSAN 1970
En İyi Film Oskar'ı, iki erkek arasındaki cinsel ilişkiyi içeren ilk film olan Gece Yarısı Kovboyu'na (Midnight Cowboy) verildi.

25 HAZİRAN 1972
William Johnson, Birleşik İsa Kilisesi'nin açıkça eşcinsel olan ilk dinî lideri olarak atandı.

15 EKİM 1973
New York Şehri Sağlık Komisyonu eski başkanı Dr. Harold Brown Ulusal Gay Görevlendirme Gücü'nün (NGTF, daha sonraları NGLTF) oluşturulduğunu açıkladı.

3 TEMMUZ 1975
A.B.D. Vatandaşlık Hizmetleri Komisyonu eşcinsel kadın ve erkeklerin çalıştırılmalarına yönelik yasağını geri çekti.

8 EYLÜL 1975
Hava Çavuş Leonard Matlovich Time dergisine şu başlıkla kapak oldu: "Ben bir eşcinselim".

10 ŞUBAT 1976
Gary Trudeau'nun Doonesbury adlı çizgi romanının Andy Lippincott adlı karakteri eşcinselliğini açıkladı. Çizgi romanı sayfalarında yayımlayan 450 gazeteden 5 tanesi, sözü geçen sayıyı Lippincott'un cinsel tercihini öne sürerek basmayı reddetti.

8 KASIM 1977
Harvey Milk, San Francisco Belediye Meclisine seçilen ilk açık eşcinsel oldu. Seçilenler arasında eski bir polis memuru olan Dan White da vardı.

7 KASIM 1978
California'lı seçmenler 6 sayılı teklifi (Briggs Önergesi) reddettiler. Önerge, devlet okullarında eşcinsel öğretmenlerin görev yapmalarını yasaklamayı teklif ediyordu.

27 KASIM 1978
Görevinden istifa eden San Francisco Meclis Üyesi Dan White, Belediye Başkanı George Moscone ve Meclis Üyesi Harvey Milk'i belediye sarayında öldürdü. White sekiz yıldan az bir cezaya çarptırıldı.

14 EKİM 1979
Washington'da yapılan ilk Ulusal Gay ve Lezbiyen Hakları Yürüyüşü'ne 100.000'den fazla kişi katıldı.

30 MAYIS 1980
Lise son sınıf öğrencisi Aaron Fricke, ancak bu yönde bir mahkeme kararı aldırdıktan sonra mezuniyet balosuna erkek arkadaşıyla katılabildi.

20 OCAK 1981
Ronald Reagan A.B.D.'nin 40'ıncı başkanı seçildi. Geriye doğru iki dev adım atıldı.

2 AĞUSTOS 1981
Daha reşit bile olmayan oğlu eşcinsel olduğu için evden kaçan Adele Star ve 24 anne-baba Lezbiyen ve Gay'lerin Ebeveynleri ve Arkadaşları kuruluşunu (Parents and Friends of Lesbians and Gays) oluşturdular.

25 ŞUBAT 1982
Wisconsin, eşcinsel hakları doğrultusunda bir kanun çıkaran ilk eyalet oldu.

AĞUSTOS 1982
İlk Eşcinsel Olimpiyatları San Francisco'da yapıldı.

30 NİSAN 1983
New York Eşcinsel Erkekler Sağlık Krizi adlı kuruluşa para toplanması için 17.000'den fazla insan Madison Square Garden'a aktı.

14 TEMMUZ 1983
Massachusets vekili Gerry Studds, eşcinselliğini halka açıklayan ilk kongre üyesi oldu.

6 KASIM 1984
California'da West Hollywood şehri, sakinlerinin oy birliğiyle ayrı bir il olarak kuruldu ve beş eşcinsel üyeden üçü, yeni oluşturulan İl Belediye Meclisi'ne seçildi.

2 EKİM 1985
Rock Hudson, AIDS'in yol açtığı komplikasyonlardan dolayı hayatını kaybetti.

21 EKİM 1985
Suikastçı Dan White intihar etti.

30 HAZİRAN 1986
Anayasa Mahkemesi, Hardwick-Bowers davasında eyalet fiili livata yasalarının anayasaya uygunluğunu onayladı.

MART 1987
AIDS'le savaşım ve bu yöndeki federal hükümet fonlarının korunması için ACT UP (AIDS Coalition to Unleash Power - Gücün Açığa Çıkması için AIDS Koalisyonu) oluşturuldu.

11 EKİM 1987
Washington'da yapılan ikinci Eşcinsel Hakları Yürüyüşü, en büyük eşcinsel gösteri olarak tarihe geçti. Bu yürüyüşe 500.000'den fazla kişi katıldı. Aynı hafta sonu, yine Washington'da, Names Project (Adlar Projesi) olarak anılan hareket kapsamında işlenen AIDS Anma Yorganı halka gösterildi.

29 MART 1988
Ülkenin en köklü Katolik üniversitesi olan Georgetown, eşcinsel öğrenci gruplarından esirgediği mali desteği, kanuni mücadeleler sonucu sağlamak zorunda kaldı.

1 ARALIK 1988
Dünya Sağlık Örgütü ilk Dünya AIDS Günü'nü kutladı.

13 HAZİRAN 1989
Washington'da bulunan Corcoran Sanat Galerisi önceden planlanan Robert Mapplethorpe fotoğrafları sergisini iptal etti. Daha sonra Washington Sanat Projesi'nde sergilendiğinde, binlerce insan fotoğrafları görmek için kuyruklar oluşturdu.

AĞUSTOS 1990
Vancouver, Kanada'da düzenlene üçüncü Eşcinsel Olimpiyatları'nda 7.000'den fazla sporcu yarıştı.

27 EKİM 1990
Gay ve lezbiyenlerin A.B.D.'ne girmelerini engelleyen federal yasa, Kongre tarafından kaldırıldı.

29 EYLÜL 1991
California'nın Cumhuriyetçi valisi Pete Wilson, eşcinsel hakları yasa önergesini veto etti.

18 MAYIS 1992
Başkan adayı Clinton, Los Angeles'ta düzenlenen bir İnsan Hakları Fonu kampanyasında gay ve lezbiyenlerden oluşan topluluğa şöyle seslendi:"Benim geleceğe dönük bir görüşüm var; sizler bu görüşün bir parçasısınız".

14 TEMMUZ 1992
Açıkça gay ve HIV+ olan başkanlık kampanyası görevlisi Bob Hattoy, New York'taki Ulusal Demokratlar Kongresi'nde bir konuşma yaptı. Tarihte bir ilk.

20 OCAK 1993
William Jefferson Clinton A.B.D.'nin 42nci başkanı olarak yemin etti. O gece, ilk kez düzenlenen Başkanlık Üçgen Balosu'nda gay ve lezbiyenler politik başarılarını kutladılar.

25 NİSAN 1993
Washington'da düzenlenen üçüncü yürüyüşe bir milyona yakın kişi katıldı. Yürüyüşte gay ve lezbiyenlere vatandaşlık haklarının verilmesi çağrısı yapıldı.

16 KASIM 1993
Columbia Bölgesi Yüksek Mahkemesi ordunun eşcinsellere yönelik yasağının anayasaya aykırı olduğuna karar verdi. Clinton yönetimi kararı bir üst mahkemeye götürdü

.25-26 HAZİRAN 1994
Binlerce gay ve lezbiyen New York'ta toplanarak Stonewall isyanının 25inci yıldönümünü andı.